GENEL DİŞ TEDAVİLERİ
Diş Sıkma ve Gece Plağı
Dişleri aşınmadan koruyan aygıt — bruksizmi tedavi etmez
Üsküdar Altunizade, İstanbul'daki kliniğimizde uygulanır.
KISACA
Bruksizm, çene kaslarının istemsiz olarak kasılması ve dişlerin sıkılması veya gıcırdatılmasıdır. Uyanıkken (genellikle sıkma) veya uykuda (genellikle gıcırdatma) görülebilir. Gece plağı, dişlerin ve restorasyonların aşınmasını ve kırılmasını önleyen koruyucu bir aygıttır; bruksizmi tedavi etmez, durdurmaz. Uyku sırasındaki bruksizm, horlama ve uyku apnesi ile birlikte görülebilir; bu durumda uyku hekimliği değerlendirmesi gerekebilir.
Bruksizm nedir?
Bruksizm, çiğneme kaslarının istemsiz olarak etkinleşmesidir. İki biçimi vardır ve bunlar farklı durumlardır:
Uyanıkken bruksizm. Genellikle sıkma biçimindedir. Kişi çoğu zaman farkındadır veya fark ettirilebilir. Yoğunlaşma, stres ve kaygı dönemlerinde artabilir.
Uykuda bruksizm. Genellikle gıcırdatma biçimindedir. Kişi farkında değildir. Çoğu zaman yatak arkadaşının duyduğu sesle ya da hekim muayenesinde fark edilir.
Bruksizm, tek başına bir hastalık olarak değil, bir kas etkinliği olarak tanımlanmaktadır. Dişlere, restorasyonlara veya çene eklemine zarar verdiğinde ya da ağrıya yol açtığında ele alınır.
Nedeni nedir?
Bruksizmin tek ve kesin bir nedeni bilinmemektedir. Bildirilen ilişkili etkenler şunlardır:
Stres ve kaygı. Özellikle uyanıkken görülen sıkma ile ilişkilendirilmektedir.
Uyku bozuklukları. Uykuda bruksizm ile horlama ve uyku apnesi arasında ilişki bildirilmektedir.
Kafein, alkol ve sigara kullanımı.
Bazı ilaçlar. Özellikle bir grup antidepresanın yan etkisi olarak bildirilmiştir.
Uzun yıllar boyunca kapanış bozukluklarının bruksizme yol açtığı düşünülmüştür. Güncel bilimsel kanıt bu ilişkiyi güçlü biçimde desteklememektedir. Bu nedenle bruksizmi tedavi etmek amacıyla dişlerin aşındırılması veya kapanışın değiştirilmesi uygun bir yaklaşım değildir.
Belirtiler
Sabahları çene kaslarında yorgunluk, ağrı veya gerginlik
Sabah baş ağrısı, özellikle şakak bölgesinde
Dişlerin kesici ve çiğneyici yüzeylerinde düzleşme, aşınma
Dişlerde artan sıcak-soğuk hassasiyeti
Sık kırılan veya düşen dolgu, kaplama ve laminalar
Çene ekleminde ses, ağrı veya ağzı açmada kısıtlanma
Yanak içinde, dişlerin hizasında beyaz bir çizgi
Dilin kenarında diş izleri
Çene kaslarının belirginleşmesi, yüzün alt bölümünde genişleme
Yatak arkadaşının duyduğu gıcırdatma sesi
Gece plağı ne YAPAR?
Dişlerin birbirine sürtünmesini engeller; aşınmayı önler.
Dolgu, kaplama, lamina ve implant üstü protezleri kuvvetten korur.
Çiğneme kuvvetini daha geniş bir alana dağıtır.
Çene kaslarındaki ve eklemdeki yükü azaltabilir.
Gece plağı ne YAPMAZ?
Bruksizmi tedavi etmez. Sıkma ve gıcırdatma davranışı devam eder; plak yalnızca dişleri arada tutar.
Diş sıkmayı durdurmaz.
Stresi veya altta yatan nedeni ortadan kaldırmaz.
Bu ayrım önemlidir, çünkü gece plağı “diş sıkma tedavisi” olarak sunulduğunda hasta plağı kullanmayı bir süre sonra bırakır ve dişlerinin korunmasız kaldığını fark etmez. Plak, koruyucu bir aygıttır ve kullanıldığı sürece korur.
Neden diş aşınması önemli?
Mine, vücudun en sert dokusudur; ancak canlı değildir ve kendini yenilemez. Aşınan mine geri gelmez.
Mine aşındıkça altındaki dentin dokusu açığa çıkar. Dentin daha yumuşaktır ve çok daha hızlı aşınır. Süreç hızlanır.
İleri aşınmada dişler kısalır, hassasiyet artar ve dişin yüksekliği kaybolur. Bu noktada tedavi, dişlerin kaplama veya onlay ile yeniden yapılandırılmasını gerektirir — yani bir gece plağı ile önlenebilecek bir durum, çok daha kapsamlı bir tedaviye dönüşür.
Horlama ve uyku apnesi ilişkisi
Uykuda görülen bruksizm ile uyku sırasında solunumun durduğu bir bozukluk olan uyku apnesi arasında ilişki bildirilmektedir. Aşağıdaki belirtiler birlikte bulunuyorsa, uyku hekimliği alanında değerlendirme önerilir:
Yüksek sesle ve düzensiz horlama
Uykuda nefesin durduğunun başkası tarafından fark edilmesi
Gündüz aşırı uyku hâli, yorgunluk
Sabahları boğulma veya nefes darlığı hissiyle uyanma
Uyku apnesi tedavi edilmediğinde kalp ve damar sağlığını etkileyebilir. Ayrıca bu hastalarda gece plağının türü ve tasarımı ayrıca değerlendirilmelidir; bazı plak tasarımları solunum yolunu daraltabilir.
Gece plağı türleri ve süreç
Muayene
Aşınma biçimi, çene eklemi, kas hassasiyeti ve mevcut restorasyonlar değerlendirilir.
Ölçü
Klasik ölçü veya ağız içi tarayıcı ile alınır.
Plak yapımı
Plak, kişiye özel olarak hazırlanır. Genellikle sert akrilik malzeme tercih edilir; yumuşak plakların bazı hastalarda kas etkinliğini artırabildiği bildirilmiştir.
Uyum kontrolü
Plağın kapanışta dengeli temas etmesi gerekir. Uyumsuz bir plak, çene ekleminde sorun yaratabilir.
Düzenli kontrol
Plak zamanla aşınır ve uyumu bozulur. Altı ayda bir kontrol edilmelidir.
Botulinum toksin uygulaması
Çiğneme kasına (masseter) botulinum toksin uygulaması, seçilmiş vakalarda değerlendirilebilecek bir seçenektir. Bilinmesi gerekenler:
Bruksizmi tedavi etmez. Kasın kasılma kuvvetini azaltır. Sıkma davranışı devam eder.
Etkisi geçicidir; belirli aralıklarla tekrarlanması gerekir.
Gece plağının yerine geçmez. Dişleri sürtünmeden korumaz.
Kas kuvvetinde azalma, çiğneme işlevini etkileyebilir.
Birinci basamak yaklaşım gece plağıdır. Botulinum toksin, plakla yeterli sonuç alınamayan ve kas ağrısı belirgin olan vakalarda, hekim değerlendirmesi sonrasında gündeme gelebilir.
Yardımcı yaklaşımlar
Kafein ve alkol tüketiminin azaltılması
Yatmadan önce çene kaslarına ılık uygulama
Gün içinde dişlerin temas etmediğinin fark edilmesi ve bilinçli olarak gevşetilmesi. Dinlenme halinde üst ve alt dişler birbirine değmez.
Stres yönetimi. Kaygı belirgin ise ilgili alanda destek alınması
Kullanılan ilaçların hekimle gözden geçirilmesi
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Plak kullanılmadığında diş aşınması devam eder ve geri döndürülemez.
Uyumsuz veya hazır plaklar çene eklemine zarar verebilir.
Plağın temizlenmemesi durumunda bakteri ve mantar üremesi görülebilir.
İlk günlerde tükürük artışı ve yabancı cisim hissi olabilir; genellikle birkaç gün içinde uyum sağlanır.
Uyku apnesi bulunan hastalarda plak tasarımı ayrıca değerlendirilmelidir.
Ücret nasıl belirlenir?
Tedavi ücreti, klinik muayene sonrasında belirlenir. Kesin fiyat verilmeden önce ağız içi muayene ve gerektiğinde röntgen değerlendirmesi yapılır.
Diş Sıkma ve Gece Plağı için ücreti etkileyen başlıca faktörler:
- Plak türü ve malzemesi
- Çene eklemi ve kas değerlendirmesinin kapsamı
Bu nedenle sabit bir liste fiyatı yayımlanmaz; size özel ücret bilgilendirmesi muayene sırasında yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Gece plağı koruyucu bir aygıttır; bruksizmi tedavi etmez ve durdurmaz. Sıkma ve gıcırdatma davranışı devam eder. Plak, dişlerin birbirine sürtünmesini engelleyerek aşınmayı ve restorasyon kırıklarını önler. Kullanıldığı sürece korur; bırakıldığında koruma sona erer.
En sık belirtiler: sabahları çene kaslarında yorgunluk veya ağrı, şakak bölgesinde sabah baş ağrısı, dişlerin çiğneyici yüzeylerinde düzleşme, artan hassasiyet, sık kırılan dolgu ve kaplamalar, yanak içinde dişler hizasında beyaz çizgi ve dilin kenarında diş izleri. Uykuda gıcırdatma çoğu zaman yatak arkadaşı tarafından fark edilir.
Tek ve kesin bir neden bilinmemektedir. Stres ve kaygı, uyku bozuklukları, kafein ve alkol kullanımı ile bazı ilaçlar ilişkili etkenler olarak bildirilmektedir. Kapanış bozukluklarının bruksizme yol açtığı görüşü, güncel bilimsel kanıtlarla güçlü biçimde desteklenmemektedir; bu nedenle bruksizmi tedavi etmek amacıyla dişlerin aşındırılması uygun bir yaklaşım değildir.
Hazır plaklar kişiye özel değildir ve kapanışa uygun temas sağlamaz. Uyumsuz bir plak, koruma sağlamak yerine çene ekleminde sorun yaratabilir. Plağın kişiye özel hazırlanması ve uyumunun hekim tarafından kontrol edilmesi gerekir.
Uykuda görülen bruksizm ile uyku apnesi arasında ilişki bildirilmektedir. Yüksek sesle horlama, uykuda nefesin durduğunun fark edilmesi, gündüz aşırı uyku hâli veya nefes darlığıyla uyanma varsa, uyku hekimliği alanında değerlendirme önerilir. Bu hastalarda gece plağının tasarımı da ayrıca değerlendirilmelidir.
Hayır. Çiğneme kasına uygulanan botulinum toksin, kasın kasılma kuvvetini azaltır; sıkma davranışını ortadan kaldırmaz. Etkisi geçicidir ve gece plağının yerine geçmez — dişleri sürtünmeden korumaz. Birinci basamak yaklaşım gece plağıdır.
Koruma, plak takıldığı sürece devam eder. Takılmadığı gecelerde dişler korunmasız kalır. Plak zamanla aşınır ve uyumu bozulur; altı ayda bir kontrol edilmesi önerilir.
Hayır. Mine kendini yenilemez; aşınan mine geri gelmez. İleri aşınmada dişlerin kaplama veya onlay ile yeniden yapılandırılması gerekebilir. Bu nedenle aşınmanın erken dönemde durdurulması önemlidir.
İlgili tedaviler
Bu sitedeki içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tedavinin uygunluğu, süresi ve kapsamı klinik değerlendirme sonrasında belirlenir.
Bu içerik Dt. Mevlüt Yazıcı tarafından hazırlanmıştır.
Randevu talebi oluşturun.
Muayene randevusu için formu doldurun, en kısa sürede size dönelim. Dilerseniz doğrudan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Altes Diş Kliniği
Altunizade, Üsküdar, İstanbul
- TELEFON+90 533 474 43 94
- E-POSTA[email protected]
- ADRESAlperen İş Merkezi, Valide-i Atik Mahallesi, Altunizade, Nuhkuyusu Cd D:191/B, 34664 Üsküdar/İstanbul
- ÇALIŞMA SAATLERİHafta içi 10:00 – 19:00 · Cmt 10:00 – 16:00 · Paz Kapalı